Coachen op de vloer: krachtig rollenspel met spiegelen en rolwissel.

‹ naar overzicht

Voor het oefenen van (sollicitatie)gesprekken wordt vaak een rollenspel gebruikt, al dan niet in combinatie met video of een acteur. De coachee (of deelnemer aan een training) oefent een gesprek en krijgt na afloop feedback op zijn presentatie, houding en antwoorden. Of hij ziet zichzelf terug op video en denkt: dat ga ik een volgende keer anders doen.

Rolwissel en spiegelen

Met het gebruik van de psychodramatechnieken rolwissel en spiegelen kun je het leereffect voor je coachee vergroten. Hij wordt zich bewuster van zijn eigen gevoelens tijdens het gesprek, ervaart hoe hij bij de ander overkomt en oefent met ander gedrag.

Hoe werkt dat in de praktijk?

Jan Westerhof (dit is een fictieve naam) zit in een outplacementtraject en heeft deze week een sollicitatiegesprek. Hij wil dat graag voorbereiden. Hij is onzeker over hoe hij overkomt en wil graag handvatten om een effectief gesprek te voeren.

Ik stel voor het gesprek daadwerkelijk te voeren. Hij in zijn eigen rol als sollicitant en ik in de rol van interviewer. Dat vindt Jan spannend maar hij wil het graag doen. Ik vraag Jan op de gang plaats te nemen en zeg dat ik hem zo kom ophalen voor het gesprek.

De eerste indruk

Wanneer ik uit de kamer kom vraag ik: “Jan Westerhof?” Jan staat direct op en komt vol enthousiasme, met grote passen en een uitgestoken hand op me aflopen. Hij komt letterlijk en figuurlijk te dichtbij, waardoor ik overdonderd word. Ik voel me niet prettig bij deze kennismaking.

In deze vijf seconden ontstaat de eerste indruk. Deze is van grote betekenis voor het vervolg van het gesprek. En de manier waarop Jan dit doet pakt niet in zijn voordeel uit.

Wisselen van rol

Ik besluit om het gesprek hier direct te stoppen en de rollen om te draaien. Ik kan hem uitleggen wat het effect is van zijn gedrag op mij als interviewer, maar ik wil het hem zelf laten ervaren.

Jan neemt de rol van interviewer aan en ik die van Jan. Ik ga op de gang zitten wachten tot hij me komt halen. Ik imiteer het gedrag van Jan (spiegelen). Ook ik loop met veel enthousiasme, met uitgestoken hand en grote passen op hem af. Hij voelt direct hoe ongemakkelijk mijn (zijn) manier van ‘binnenkomen’ is voor hem als interviewer.

Wat is het effect?

Jan is even uit het veld geslagen. Hij dacht dat zijn enthousiasme juist positief uit zou pakken. En weet even niet goed hoe het nu verder moet.
Ik vraag Jan wat er gebeurt bij hem als hij zit te wachten tot hij wordt gehaald, met welk gevoel hij op de gang zit.
Jan: “Ik ben zenuwachtig, wil graag een goede indruk maken en mijn enthousiasme laten blijken, maar ik voel me ook onrustig”.
Ik vraag Jan vervolgens wat hij heeft ervaren in de rol van interviewer.
Jan: “In de rol van interviewer voelde ik me overdonderd en erg ongemakkelijk worden. Het was niet prettig hoe jij op me afkwam.
Vervolgens zegt Jan: “ Ik zie nu dat mijn manier van doen te veel is en dat ik me niet goed afstem op de ander. Maar ik wil ook zo graag mijn enthousiasme laten zien!”

Experimenteren met alternatieven

Ik stel voor om gewoon te gaan oefenen. Met verschillende varianten die passen bij hem, waarin hij zijn enthousiasme kan laten zien én op een prettige manier contact maakt met de ander. We wisselen verschillende keren van rol. In zijn eigen rol kan hij zijn eigen tekst en houding oefenen. Ik laat in de rol van Jan, zijn gedrag zien. Ik hou hem steeds de spiegel voor. In de rol van interviewer ervaart hij dan zelf wat het effect is van zijn gedrag. Hij voelt uiteindelijk haarfijn aan wat het beste werkt voor hem en voor de ander.

Wat is er veranderd?

Jan: “Het was heel prettig en leerzaam om zelf te ervaren wat mijn gedrag bij de ander teweegbrengt. Ik heb ook goed gevoeld hoe ik rust kan pakken en toch ook enthousiast kan zijn. Ik zie het sollicitatiegesprek met vertrouwen tegemoet. Ik kan me nu beter afstemmen op de ander”.

Coachen op de vloer is een reeks van korte impressies: zo ziet coaching met psychodrama eruit in de praktijk. En dit is daarvan het effect. Wil je deze manier van werken zelf in de vingers krijgen?Ontdek onze leertrajecten voor coaches en supervisoren.