Rolwissel

Een krachtige techniek voor coaching

‹ naar overzicht

Rolwissel is een speelse techniek die je goed kunt gebruiken voor het creëren van beweging in een niet effectief reactiepatroon. De rolwissel biedt de coachee de mogelijkheid om door de ogen van de ander naar zichzelf te kijken. Hierdoor kan hij zich beter afstemmen op de ander en zijn reacties verfijnen. Zodat hij niet meer geleid wordt door zijn emoties en op adequate manier kan reageren.


Hoe werkt het?

Twee stoelen

De coachee (Tim) zet twee stoelen neer. Een voor zichzelf en een voor zijn leidinggevende (Pieter). Hij zet de stoelen op de voor hem juiste afstand van elkaar.

Inleven in de ander(halve rolwissel)

Tim start op de stoel van zijn leidinggevende (Pieter) en je vraagt hem zich te verplaatsen in zijn leidinggevende. Om te beginnen vraag je hem om de houding van Pieter aan te nemen. Om te gaan zitten of staan zoals Pieter zit of staat. En dan om te spreken zoals hij spreekt, met hetzelfde stemgeluid. Het is belangrijk om hier even de tijd voor te nemen, zodat de coachee rustig in de huid van de ander kan kruipen.

Interview

Je helpt de coachee nog verder met inleven door hem te interviewen. Meestal begin je met wat feitelijke vragen. Vervolgens is het belangrijk ook vragen te stellen waarbij de coachee (Tim) betrokken raakt in de rol van de ander (Pieter), want dan gebeurt er wat met de coachee. Hierbij is het essentieel dat de coachee in de Ik-vorm spreekt.
Bijvoorbeeld:
Coach: ‘Vertel eens Pieter, hoe oud ben je?’
Coachee als Pieter: ‘Ik ben 46 jaar.’
Coachee: ‘En hoe lang werk je al in deze functie bij dit bedrijf?’
Coachee als Pieter: ‘Zo’n drie jaar denk ik.’
Coach: ‘Hoe gaat het op dit moment met je?’
Coachee als Pieter: ‘Nou, niet zo goed. De werkdruk is erg hoog door de reorganisatie. Ik heb nauwelijks tijd voor mijn medewerkers. Ik vlieg van de ene vergadering naar de andere.’ Etc.

Effect

Doordat Tim in de huid van Pieter kruipt, kan hij zich van binnenuit een beeld vormen van hem.
Hij ervaart wat er in de ander gebeurt, wat hij voelt en denkt. Hij wordt zich bewust van wat voor zijn leidinggevende belangrijk is. Hierdoor verbreedt hij zijn blik en gaat hij zijn leidinggevende beter begrijpen.

De dialoog (hele rolwissel)

Naarmate het interview vordert, ga je met de ‘leidinggevende’ in gesprek over zijn relatie met Tim.
En vraag je of hij iets wil zeggen tegen of wil vragen aan Tim. Tim in de rol van leidinggevende spreekt zichzelf uit.

Vervolgens vraag je Tim op de andere stoel te gaan zitten en weer zichzelf te worden. Je vraagt Tim naar zijn reactie op datgene wat hij van zijn leidinggevende heeft gehoord. ‘Hoe is het voor je om dat te horen? Wat wil je hierop zeggen?’ Je laat Tim letterlijk zeggen wat hij wil zeggen of vragen (ook weer in de ik-vorm).
Je vraagt Tim vervolgens om weer op de stoel van zijn leidinggevende te gaan zitten en vanuit die positie/rol te reageren. Dit kun je een aantal keren herhalen, zodat er een dialoog ontstaat tussen Tim en zijn leidinggevende. Hij wisselt daarbij steeds van stoel en spreekt in beide posities in de Ik-vorm.

Aandachtspunten voor begeleiding

Het is belangrijk om als coach rustig de tijd te nemen, voor de wisseling van de stoelen (posities) zodat de coachee zich goed kan inleven. Een ander belangrijk punt is dat de coachee in beide rollen ook daadwerkelijk in de Ik-vorm spreekt. Het scheiden van én zuiver houden van de twee rollen versterkt de helderheid van de dialoog. Waardoor de coachee tot een steeds fijnere afstemming met zichzelf en zijn leidinggevende komt.

Afronding vanuit de derde positie

Afsluitend laat je de coachee in de 3e positie plaatsnemen. Je laat hem op een kleine afstand naar de twee stoelen/posities kijken en vraagt hem wat hij gezien heeft, wat het met hem doet om de leidinggevende en Tim zo met elkaar in gesprek te zien. Wat dit hem aan inzichten oplevert.

Wat maakt een rolwissel zo effectief?

Heel even verkeert de coachee in de alsof-wereld; een veilige ruimte waarbinnen een nieuwe verhouding met de ander kan ontstaan. Het proces dat zich fysiek en emotioneel in de rolwissel afspeelt, verbetert de waarneming van de coachee. Er ontstaat integratie van denken, voelen en handelen (spreken) waardoor er meer inzicht ontstaat. Er wordt een beweging in gang gezet die verdere groei en existentiële verandering in zich draagt.

Belangrijk

Wat de coachee in de rolwissel over zichzelf te horen krijgt, heeft hij zelf samengesteld en is vermoedelijk een mengsel van gedachten en gevoelens, projectie en fantasie. Een deel is misschien niet realistisch, maar dat is niet zo erg. Door een aantal herhalingen van rolwissel wordt de coachee steeds opnieuw aan het werk gezet om uit te zuiveren wat van hem is en wat van de ander. Het belangrijkste effect is dat de coachee tot uitdrukking brengt hoe hij denkt dat de ander hem ziet en ervaart. De ‘ander’ door hem zelf uitgebeeld, is vaak verrassend openhartig.

Wil je deze manier van leren zelf ervaren of het werken met psychodrama zelf in de vingers krijgen? Ontdek onze leertrajecten voor coaches

Wil je deze manier van werken zelf in de vingers krijgen?
Ontdek onze leertrajecten voor coaches en supervisoren
.