Schade op alle lagen van onze persoonlijkheid

Het Model van de logische niveaus (Bateson, NLP) laat zien hoe de schade doorwerkt op de alle lagen van onze persoonlijkheid.

Ziel/ spiritualiteit

Dit is onze kern, met daarin onze wil, verlangens, innerlijke drijfveren en diepste weten. Onze ziel geeft richting en doel aan ons leven. Het is de bron van onze levensenergie. Op dit niveau ervaren je de zin van je bestaan. Wanneer je leeft vanuit je ziel en je levensenergie vrij door je lichaam stroomt, ervaar je levenslust en ben je veerkrachtig.

In het misbruik word je wil en verlangen naar achteren geduwd. De wil van de dader nestelt zich in je systeem. Je ziel blijft intact, maar je verliest geheel of gedeeltelijk het contact ermee. De vrije stroom van je levensenergie raakt geblokkeerd waardoor je lichamelijke en psychische klachten krijgt. Je vertrouwt niet meer op je intuïtie en innerlijk weten.

Je gevoelens en gedachtes worden nauwelijks of niet meer door je ziel gevoed, waardoor je niet tot uitdrukking kunt brengen wie je in essentie bent. Dit geeft een diep gevoel van eenzaamheid en leegte. Onze ziel wil zich uitdrukken in het leven en gaat op zoek naar heling van opgelopen schade, pijn en trauma. Er ontstaat een blijvende zoektocht naar de zin van je bestaan.

Identiteit

Dit niveau gaat over ons zelfbeeld en over hoe we onszelf waarderen. Wie ben ik, wie wil ik zijn, wie had ik willen zijn, wie wil ik worden of had ik willen worden? Het gaat ook over de rollen die je vervult of graag zou willen vervullen.

Door misbruik raakt je (seksuele) identiteitsontwikkeling los van je kern en wordt beïnvloed door de dader. Je ontwikkelt een negatief zelfbeeld en weinig tot geen eigenwaarde. Dit geeft veel problemen in je persoonlijk functioneren en zorgt op volwassen leeftijd vaak voor burn-out klachten.

Overtuigingen

Hier gaat het over de oordelen die we hebben over onszelf, de ander en de wereld. Het zijn scharnierpunten die richting geven aan ons leven. Ze verbinden onze identiteit met hoe we de dingen doen, aanpakken en de keuzes die we maken. Ze hangen samen met de waarden die we ons eigen hebben gemaakt tijdens onze jeugd en in latere levenservaringen. Je overtuigingen kunnen bevorderend en belemmerend werken in wat je doet en wat we wil realiseren in je leven.

Naast dat je je eigen identiteit niet kunt ontwikkelen, ontwikkel je ook negatieve en belemmerende overtuigingen over jezelf, de ander en de wereld. Dit maakt het moeilijk om dingen te realiseren in je leven en datgene te doen wat je zelf graag wil.

Capaciteiten

Dit is het niveau van kennis, ervaring, persoonlijke eigenschappen, kwaliteiten en vaardigheden.
Het gaat ook over onze mentale vermogens (gedachtes en gevoelens) die richting geven aan ons handelen en gedrag, waarmee we onze doelen kunnen bereiken.

Doordat slachtoffers geen of maar gedeeltelijk contact hebben met hun essentie, hun eigen identiteit niet kunnen ontwikkelen en negatieve overtuigingen hebben over zichzelf, kunnen ze hun capaciteiten en vaardigheden niet (volledig) ontwikkelen. Ze zijn vooral aan het overleven en hierdoor niet of onvoldoende in staat om hun capaciteiten te ontwikkelen en in te zetten.

Gedrag

Op dit niveau gaat het om wat je concreet doet, zegt en hoe je handelt. Het gaat over reactie en interactie.

Zonder dat je het in de gaten hebt bepaald de dader je leven en heb je onvoldoende eigen regie. Je gedrag is vaak niet congruent omdat er door de shock een splitsing is ontstaan tussen je denken, voelen en handelen. Stagnaties op de andere niveaus leidt tot vastzittende en belemmerende patronen, die zichtbaar wordt in ineffectief gedrag

Omgeving

De omgeving is de context waarin we leven. Dit is het meest zichtbare en tastbare niveau van onze werkelijkheid. Het gaat over invloed van buitenaf en hoe je hierop reageert en mee omgaat.

De gevolgen van de schade wordt zichtbaar in je dagelijks functioneren, in alle leefgebieden. In je lichamelijk en mentaal welzijn, contact met anderen, studie, werk, de wijze waarop je meedoet in de samenleving, welke plek/ rol je inneemt en in je opvoeding van kinderen

Hettie Nijhof