Innerlijke verdeeldheid

Wanneer je als kind opgroeit in een omgeving die je behoeftes en verlangens niet erkent, je niet accepteert, niet waardeert, negeert, bestraft of zelfs misbruikt, raak je innerlijk verdeeld.

Splitsing

Er ontstaat dan een splitsing tussen (1) het deel dat contact wil met anderen (2) gevoelens en behoeften en (3) het potentieel: talenten, kwaliteiten en verlangens.

1. Deel dat contact wil

In plaats van dat je als kind onbevangen speelt en leert, ontwikkel je een manier waarmee je zelf zorgdraagt voor het vervullen van je behoeftes en verlangens. Je ontwikkelt gedrag waardoor je wel gezien, gehoord en gewaardeerd wordt door belangrijke volwassenen. Bijvoorbeeld door braaf, ijverig, gehoorzaam, aangepast en volgzaam te zijn. Of je gaat je eigen gang en wordt opstandig, rebels, onaangepast, grensoverschrijdend of (zelf)destructief, in de hoop op aandacht of begrenzing.

2. Deel dat zichzelf beschermt voor pijn

Je stopt je behoeftes en gevoelens weg, deze gaan naar het onderbewuste. Je verliest contact met je gevoelens, weet vaak niet meer wat je zelf graag wilt en je spreekt jezelf niet uit. Jouw gevoelens verliezen hun stromende, levendige karakter en stagneren. Ze worden als het ware bevroren.

3. Authentieke deel trekt zich terug

Uit angst om gekwetst te worden, laat je niet meer onbevangen en vrij je potentieel en verlangens zien. Dit deel trekt zich terug en wordt onderdrukt. Je verliest hier echter niet het contact mee, het laat zich soms onverwachts nog zien. En kan dan ontwapenend en grenzeloos zijn.

Overlevingsstrategieën

Wij leren onszelf dus al jong gedragspatronen aan om ons te kunnen handhaven in pijnlijke situaties of om deze te kunnen vermijden. Om de pijn die de wereld om ons heen veroorzaakt niet te hoeven voelen en om afwijzing te voorkomen. Hiermee raken we echter ook voor een gedeelte verwijderd van onze kern en voelen we niet goed meer wat ze zelf graag willen. We gaan ons via een omweg ontwikkelen. Dit is een spontaan, (vaak) onbewust en universeel menselijk proces.

Volwassen en innerlijk verdeeld

Onze overlevingsstrategieën worden een onderdeel van ons fysieke en mentale systeem en worden op de volgende manier zichtbaar in ons dagelijks leven.

1. Het deel dat contact wil gaat zich aanpassen of vechten

Je bent een volwassene geworden met een afhankelijk zelfvertrouwen en je bent vooral gericht op de behoeften (wensen en wil) van de ander. Je past je gemakkelijk aan en je laat je gedrag bepalen door de reacties die je verwacht van de ander. Je reageert vanuit een onder of boven positie. Of je bent volgzaam, dienstbaar, stil en aardig of je stelt je op als meerdere, duldt geen tegenspraak en speelt de baas. Je voelt je minder dan de ander en onbewust streef je naar goedkeuring, waardering of erkenning. Je vindt het moeilijk om vanuit gelijkwaardigheid en in verbinding met anderen voor jezelf op te komen en je boosheid te uiten.

2. Je bevroren kind voelt als een grote leegte in jezelf

Je behoeften en gevoelens zijn bevroren in je onderbewuste, waardoor je deze niet kunt uiten en realiseren. Hierdoor voel je een gat in je, omdat een belangrijk gedeelte van je persoon buitenspel wordt gezet. Je hebt geen waarlijk Nee en waarlijk Ja meer en leeft vaak met ingehouden boosheid en agressie. Bevroren gevoelens en een voortdurend gevoel van leegte kunnen leiden tot lichamelijke en psychische klachten.

3. Je teruggetrokken deel zorgt ervoor dat je potentieel niet tot ontwikkeling komt

Je ervaart belemmeringen om je potentieel volledig tot ontplooiing te laten komen. Diep van binnen weet je wat je verlangens zijn en wat je werkelijk graag wilt in je leven. Wat je het liefste doet, wat je talenten en kwaliteiten zijn en waar je gelukkig van wordt. Je kunt er echter niet werkelijk contact mee maken en ervoor gaan staan. Het ontbreekt je aan kracht en zelfvertrouwen om je potentieel tot ontwikkeling te brengen.

Reageren uit overleving

Veel mensen herkennen dat ze bij bepaald gedrag van anderen in specifieke situaties, vanuit een reflex (geconditioneerd) reageren. Alsof je geen ruimte of mogelijkheid hebt om te kiezen voor een andere reactie. Je wordt als het ware geleid (bepaald) door de ander en je voelt geen vrijheid en eigen regie in handelen.

Op zo’n moment projecteer je waarschijnlijk eigenschappen van belangrijke volwassenen uit je jeugd op de ander. Je hebt onvoldoende vertrouwen in jezelf (eigen kunnen) en onvoldoende vertrouwen in de ander, zijn mogelijkheden en in dat hij/zij het goede met je voor heeft. Je verliest het contact met je behoeften, grenzen en gevoelens en je bent niet in staat om vrij te handelen. Door te denken en te rationaliseren probeer je controle te houden over wat er gebeurt. Hiermee creëer je mist en verlies je het contact met de ander.

We rollen als het ware steeds weer de rode loper uit om datgene te ervaren wat ons ooit heeft beschadigd en zoveel pijn en verdriet heeft gedaan. Je activeert zelf je innerlijke verdeeldheid. Net zo lang totdat je ontdekt dat je dit zelf steeds in gang zet. Dit bewust zijn is de eerste stap naar herstel en bevrijding.

Hettie Nijhof